De donut economie is een innovatief economisch model dat sinds de introductie ervan steeds meer aandacht krijgt. Niet alleen bij beleidsmakers, maar ook bij ondernemers, wetenschappers en burgers. Het model stelt fundamentele vragen over hoe we economische groei definiëren en wat de grenzen van die groei zouden moeten zijn. Maar wat is de donut economie precies?
De betekenis van de donut economie
De donut economie is ontwikkeld door de Britse econoom Kate Raworth. Het model werd voor het eerst gepresenteerd in haar boek “Doughnut Economics: Seven Ways to Think Like a 21st-Century Economist”. In de kern is het een visueel model dat eruitziet als een donut, met een binnenring en een buitenring.
De binnenring vertegenwoordigt het sociaal fundament: basisbehoeften zoals voedsel, water, zorg, onderwijs en huisvesting. Daaronder leven betekent dat mensen tekortkomen.
De buitenring markeert de ecologische plafonds: denk aan klimaatverandering, biodiversiteitsverlies, luchtvervuiling en oceaanverzuring. Daarboven produceren we schade aan onze planeet.
Daartussenin, in de “donut”, bevindt zich de veilige en rechtvaardige ruimte voor de mensheid. Het doel is om economische ontwikkeling te realiseren die binnen deze grenzen blijft.
Wat is de donut economie volgens Kate Raworth?
Kate Raworth bedrijft in haar boek dat de donut economie een alternatief is voor het traditionele groeimodel. Economie moet niet langer draaien om het maximaliseren van het BBP, maar om het optimaliseren van welzijn binnen ecologische grenzen. Dit betekent dat we moeten kijken naar bredere indicatoren zoals gezondheid, onderwijs, gelijkheid en ecologische veerkracht.
Donut model in de praktijk
Het donut economie model is meer dan een theoretisch concept. In de praktijk wordt het ingezet als een kompas voor beleidsvorming, stadsontwikkeling en zelfs bedrijfsvoering. Amsterdam was in 2020 de eerste stad ter wereld die het model officieel omarmde als leidraad voor haar post-coronabeleid. Het doel? Een stad die sociale vooruitgang en ecologische duurzaamheid in balans houdt.
De aanpak in Amsterdam richt zich op vier dimensies:
- Wat heeft Amsterdam nodig om te floreren?
- Wat kan Amsterdam lokaal doen zonder mondiale schade te veroorzaken?
- Wat zijn de sociale fundamenten van de stad?
- Hoe blijft de stad binnen de planetaire grenzen?
De toepassing van het model leidde tot nieuwe vormen van samenwerking tussen overheden, bedrijven, kennisinstellingen en inwoners.
Hoe kunnen kennisintensieve startups het toepassen
Voor startups, en zeker voor kennisintensieve startups, biedt de donut economie een relevant denkkader. Het helpt bij het stellen van de juiste vragen in een vroege fase van productontwikkeling of businessmodelling:
Hoe draagt mijn technologie bij aan sociale vooruitgang?
Voorkom ik ecologische schade?
Kan mijn product of dienst opschalen zonder de planetaire grenzen te overschrijden?
Door deze vragen te integreren in je bedrijfsstrategie, vergroot je de maatschappelijke impact en je lange termijn succes. Investeerders, klanten en beleidsmakers hechten namelijk steeds meer waarde aan duurzame businessmodellen.
De volgende stap is het inzichtelijk maken van die impact. Gebruik hiervoor tools zoals het “Donut Design for Business”-canvas van het Doughnut Economics Action Lab (DEAL), waarmee je je bedrijfsactiviteiten kunt toetsen aan sociale en ecologische grenzen. Combineer dit met bijvoorbeeld een levenscyclusanalyse (LCA) om precies te bepalen welke milieubelasting je product veroorzaakt in elke fase. Op basis van die inzichten formuleer je, naast je gebruikelijke KPI’s, ook doelen op het gebied van sociale rechtvaardigheid en ecologische duurzaamheid. Denk aan inclusieve werkgelegenheid, verantwoord energiegebruik of circulair ontwerp. Maak deze doelen zichtbaar, meetbaar en onderdeel van je groeistrategie. Zorg daarnaast voor openheid in je keten en werk samen met partners die dezelfde waarden delen. Zo maak je van het donut model geen losse ambitie, maar een integraal onderdeel van je bedrijfsvoering.
Startup met circulaire technologie
Een sterk voorbeeld van een bedrijf dat het donutmodel toepast is Fairphone. Deze Nederlandse onderneming ontwikkelt modulaire smartphones die gemakkelijk te repareren zijn, zodat gebruikers langer met hun toestel doen. Daarmee verkleint Fairphone de ecologische impact van elektronica (buitenring van de donut). Tegelijkertijd zet het bedrijf in op eerlijke lonen, veilige werkomstandigheden en het gebruik van conflictvrije grondstoffen (binnenring). De hele keten is onder de loep genomen en ingericht volgens sociale en ecologische waarden. Fairphone laat zien dat technologische innovatie en systeemverandering hand in hand kunnen gaan, zonder concessies aan marktpotentie.
Heb je nog geen contactpersoon? Vul dan het contactformulier in op de site van Starterslift. Wij zorgen ervoor dat je gekoppeld wordt aan de juiste business developer. Houd er rekening mee dat je startup gevestigd moet zijn in Noord-Brabant om gebruik te kunnen maken van de coaching en financieringsmogelijkheden via Starterslift.
Over Starterslift Investments
Starterslift Investments is een pre-seed fonds voor studenten en medewerkers van Tilburg University, Avans Hogeschool, Breda University of Applied Sciences, Fontys Hogescholen en voor startups uit de provincie Noord-Brabant. Het aanvragen van een lening en contact met Starterslift Investments verloopt altijd via een business developer binnen jouw kennisinstelling of bij de ontwikkelingsmaatschappijen Midpoint Brabant of Rewin.
Het Starterslift Investments fonds is mede mogelijk gemaakt door het Ministerie van Economische zaken en Klimaat, de Provincie Noord-Brabant, de gemeente Breda en de gemeente Tilburg.
Starterslift investments B.V.
Warandelaan 2
5037 AB Tilburg
